Oedeemtherapie

Wat is oedeem?

Bij oedeem is er sprake van een verstoord evenwicht tussen aanvoer en afvoer van vocht waardoor zwelling ontstaat. Dit uit zich in een gevoel van spanning of stuwing van de huid, pijnlijk of tintelend gevoel in het betreffende lichaamsdeel en in een later stadium tot huidproblemen.

Het lymfesysteem?

Het lymfesysteem loopt door het hele lichaam. Het voert onder andere eiwitten en afvalstoffen af en heeft een reinigings- en afweerfunctie. Het systeem bestaat uit lymfevaatjes die het vocht transporteren en lymfeklieren of lymfeknopen die een zuiverende werking hebben. Als het lymfevocht gezuiverd is, komt het in het halsgebied weer terug in de bloedbaan. Vooral in de oksels, liezen en in de hals zitten veel lymfklieren.

Hoe herkent u lymfoedeem?

Lymfoedeem begint meestal met een toename van spanning op de huid; het lichaamsdeel voelt zwaarder of vermoeid aan. Daarna kan er een zwelling ontstaan. Dit hoeft niet pijnlijk te zijn maar kan u wel hinderen in uw dagelijkse bezigheden en kan leiden tot ontstekingen (wondroos), gewrichtsklachten en huidproblemen.

Oedeem kent de volgende vormen

Veneus oedeem: Als de aderen die het bloed afvoeren naar het hart niet goed meer functioneren kan veneus oedeem ontstaan. Dan treden klachten op zoals spataderen, vochtophoping rondom de enkels, dat in de loop van de dag toeneemt (te zien aan afknellende kousjes) en/of rusteloze benen na enige tijd staan. Veneus oedeem kan op elke leeftijd voorkomen maar voornamelijk bij ouderen, zwangeren en minder-validen.

 

Arterieel oedeem: Door een niet goed functionerend hart kan ook oedeem ontstaan. Als de oedeemtherapeut vermoedt dat u een arterieel oedeem heeft, verwijst zij u naar de huisarts voor verder onderzoek.

 

Oedeem na trauma/ operatie: Het lichaam maakt extra vocht aan als weefsel wordt beschadigd. Zoals bij een verzwikking, kneuzing, operatie etc.

 

Lipoedeem: Bij lipoedeem is er een stoornis in de aanmaak van vetweefsel. Bovendien is de afvoer van vocht via de lymfevaten niet optimaal. Gevolg is een onderhuidse ophoping van vet en vocht. Meestal komt lipoedeem symmetrisch voor op de heupen, bovenbenen en knieën. Ook kunnen de armen zijn aangedaan. Lipoedeem is een pijnlijke, chronische aandoening. Als lipoedeem niet wordt behandeld, ontwikkelt lymfoedeem (vochtophoping) zich er naast in een periode van vijftien jaar.

Lymfoedeem: Door een stoornis in het lymfestelsel kan lymfoedeem ontstaan. Het lymfestelsel bestaat uit een netwerk van lymfevaten en lymfeklieren. De lymfevaten voeren vocht af met daarin opgelost eiwitten, afvalstoffen en schadelijke deeltjes. De lymfeklieren zijn een soort schoonmaak stations. Hier worden de afvalstoffen en schadelijke deeltjes uit het vocht gefilterd en onschadelijk gemaakt. Er wordt onderscheid gemaakt in primair lymfoedeem en secundair lymfoedeem.

 

Primaire lymfoedeem: Is een aangeboren aandoening, die soms erfelijk is. Het is het gevolg van een onvoldoende aangelegd of niet goed functionerend lymfsysteem waardoor er bijvoorbeeld minder lymfebanen zijn gevormd.

 

Deze vorm is soms zichtbaar bij de geboorte of kort daarna, maar meestal zijn de eerste tekenen tussen het 15-35 levensjaar. Zwelling ontstaat soms pas na bijvoorbeeld een ongeluk, overmatige inspanning, extreme warmte of kou, een wond, een ontsteking, een zwangerschap, een zonnebrand of zelfs een muggenbeet.

Secundaire lymfoedeem: Lymfoedeem kan echter ook ontstaan door een beschadiging van buitenaf, zoals door operaties, infecties, door bestralingen of andere verwondingen. Dan spreekt men van secundair lymfoedeem of verworven lymfoedeem. Dit komt veel voor na een
operatie voor kanker waarbij lymfklieren zijn verwijderd, en/of na bestralingen.

Wat doet de oedeem therapeut?

Er zijn verschillende behandelmogelijkheden:

Manuele lymfedrainage: Manuele lymfedrainage is een specifieke massagetechniek die gericht is op verhoging van de transportcapaciteit van het lymfestelsel. Door gebruik te maken van bepaalde (specifieke) handgrepen kan het vocht verplaatst worden naar gebieden in het lichaam waar het lymfesysteem nog intact is zodat het daarvandaan in de circulatie/ bloedsomloop kan worden opgenomen.

Compressietherapie: Door middel van het aanleggen van bandages /zwachtels wordt van buitenaf een continue druk aangebracht die het uittreden van vocht tegengaat en de afvoer van lymfe ondersteunt. De bandages worden aangelegd als er nog geen stabiele situatie in de waterhuishouding is bereikt. Wanneer de omvang van de arm of het been stabiel is, wordt een therapeutische elastische kous (TEK)
aangemeten door een bandagist.

Oefentherapie: Beweging stimuleert de pompende werking van de lymfevaten. Voldoende beweging is dus belangrijk. De intensiteit van bewegen moet individueel op u worden afgestemd zodat u niet gaat overbelasten. Hier kan de oedeemtherapeut u goed bij begeleiden.

Hoe lang duurt een behandeling?

Een behandeling duurt gemiddeld 30 tot 45 minuten. Een intensieve start (3 maal per week) geeft meestal het beste resultaat. Daarna kan de behandelfrequentie langzaam omlaag. De totale behandelduur verschilt per persoon. Om de vooruitgang te kunnen bepalen, wordt de omvang van het lichaamsdeel regelmatig gemeten.

Wat kunt uzelf doen?

Sport en beweging stimuleert de afvoer van vocht via de lymfevaten. Wandelen, zwemmen en gymnastiek (onder deskundige begeleiding) is zeer geschikt. Sporten die leiden tot overbelasting of explosieve sporten (met veel plotselinge bewegingen, zoals bijvoorbeeld squash) zijn af te raden. Ook vermijdt u liever zware en langdurige lichamelijke inspanning. De therapeut legt u ook specifieke bewegings- en ademhalingsoefeningen uit die de afvoer van lymfevocht via de lymfevaten bevorderen. Extreme kou en extreme warmte (denk ook aan zonnebrand) hebben een slechte invloed op lymfoedeem. Datzelfde geldt voor insectenbeten en knellende kleding. Verder moet u wondjes zoveel mogelijk voorkomen

Welk resultaat kunt u verwachten?

Door de vochtafvoer beweegt u makkelijker, de pijn en het strakke gevoel vermindert en het verdwijnen van weefselvocht bevordert de eventuele wondgenezing. De therapeutische elastische kous zult u dagelijks moeten blijven dragen.

Heb ik een verwijzing nodig van de huisarts?

Ja, voor oedeemtherapie kunt u een verwijzing vragen bij uw huisarts of specialist.

Voor oedeemtherapie kunt u terecht bij:

Wilt u direct een afspraak maken? Neem dan contact met ons op!